Snel antwoord

Linux of Windows voor gaming in 2026?

Windows blijft de veilige keuze als je een NVIDIA-kaart hebt, VR speelt, of games met kernel-anticheat zoals Valorant of League of Legends speelt. Linux is een serieuze optie als je vooral single-player of niet-kernel-anticheat multiplayer speelt op een AMD-kaart: daar is de prestatiekloof met Windows klein tot onbestaand. Check altijd ProtonDB.com en areweanticheatyet.com voor je eigen bibliotheek voor je overstapt — generieke uitspraken over 'Linux gaming' verschillen sterk per GPU-merk en per game.

3,90%
Steam op Linux
~67%
ProtonDB Platinum+Gold
17%
Anti-cheat "supported"
Bronnen: Steam Hardware Survey, Boiling Steam/ProtonDB en areweanticheatyet.com, bekeken op 26 september 2026
  • 3,90% van Steam draait LinuxVolgens de Steam Hardware Survey van augustus 2026, met SteamOS Holo als grootste variant.
  • NVIDIA verliest meer dan AMDPC Games Hardware/TechSpot maten in januari 2026 tot 15-20% verschil op NVIDIA, bijna gelijk op AMD.
  • Anti-cheat is meestal een keuzeEasy Anti-Cheat ondersteunt Linux al sinds 2021 — of een game het aanzet, is aan de uitgever.
  • Check ProtonDB per titelCompatibiliteit verschilt sterk per game; controleer je eigen bibliotheek voor je overstapt.

Wat is Proton, en wat kan het aan?

Proton is Valve's compatibiliteitslaag om Windows-games op Linux te draaien: WINE als basis, aangevuld met DXVK en VKD3D om DirectX-aanroepen om te zetten naar Vulkan. Het is open source, ingebouwd in Steam, en je zet het per game aan met één vinkje in de Steam-instellingen.

Volgens Boiling Steam's analyse van ProtonDB-data (data tot oktober 2025) haalt zo'n 60% van de geteste games een "Platinum"-rating (werkt perfect, out of the box) en nog eens 7% "Gold" (kleine tweak nodig). Nog eens 23% is "Silver": speelbaar, maar met kleine gebreken. Samen zo'n 10% valt in "Bronze" of "Borked" en werkt nauwelijks of niet — vaak games met kernel-level anti-cheat. Check ProtonDB.com per titel: het gemiddelde zegt weinig over jouw specifieke bibliotheek.

Performance: AMD bijna gelijk, NVIDIA nog een gat

De grootste denkfout is "Linux vs Windows" als één uitspraak behandelen. TechSpot rapporteerde in januari 2026 over een test van PC Games Hardware met 10 GPU's (AMD Radeon RX 9000 en RX 7800 XT, NVIDIA RTX 5090/5080/5070 Ti/5070) over 10 games, waaronder Cyberpunk 2077, Baldur's Gate 3 en Kingdom Come: Deliverance II:

  • AMD-kaarten: Linux (via CachyOS) matchte Windows of won zelfs 1-5% in sommige titels; in andere games bleef Windows tot 7% voor.
  • NVIDIA-kaarten: Windows presteerde doorgaans 15-20% beter dan Linux — een aanzienlijk gat, vooral op de nieuwste RTX 50-kaarten.

Dat komt overeen met wat Tom's Hardware eerder al zag: Proton-overhead kostte een RTX 4090 en 4080 destijds zo'n 10% ten opzichte van Windows. NVIDIA's Linux-driver loopt technisch dus nog altijd achter op zijn Windows-tegenhanger, terwijl AMD's open-source Mesa-stack op Linux minder achterstand heeft op zijn eigen Windows-driver.

Anti-cheat: vaker een bedrijfskeuze dan een technisch obstakel

Easy Anti-Cheat ondersteunt Linux en Proton al sinds september 2021, en Valve heeft sindsdien ook BattlEye-compatibiliteit toegevoegd. Dat een game desondanks niet werkt, is meestal een keuze van de uitgever, niet een technische muur. GamingOnLinux meldde in februari 2026 dat Psyonix Easy Anti-Cheat toevoegt aan Rocket League vanaf seizoen 22 (april 2026) zonder de Proton-ondersteuning te breken — het bewijs dat "anti-cheat" en "Linux-support" elkaar niet per definitie uitsluiten.

Toch blijft het merendeel van de grote competitieve titels dicht. Areweanticheatyet.com volgt 1.167 games en telde eind september 2026:

StatusAantal gamesAandeel
Supported19617%
Running27624%
Broken64055%
Denied door uitgever535%

Speel je Valorant (Riot Vanguard) of Fortnite Battle Royale, dan blijft Linux uitgesloten: die uitgevers hebben Linux-support expliciet geweigerd. Voor de meeste andere multiplayer-games loont het de moeite om je titel apart op te zoeken.

Hoeveel Steam-gebruikers zitten écht op Linux?

Volgens de Steam Hardware Survey van augustus 2026 draait 93,95% van de Steam-gebruikers Windows, 2,14% macOS en 3,90% Linux. Binnen die Linux-groep is SteamOS Holo — het besturingssysteem van de Steam Deck — met 0,82% de grootste losse variant. Dat wijst erop dat een aanzienlijk deel van "Linux-gaming" via de Steam Deck binnenkomt, niet via een bewuste desktop-installatie.

Welke Linux-distro voor gamen?

Niet elke Linux-installatie presteert gelijk — de distro doet er toe. In een recente Phoronix-test op een Razer Blade 18 met een Intel Core Ultra 9 290HX en RTX 5090 won CachyOS 52% van de benchmarks tegenover 38% voor Windows 11 en 10% voor gewone Ubuntu, met een geometrisch gemiddelde van 76,19 voor CachyOS tegenover 76,12 voor Windows en 73,38 voor Ubuntu — nipt, maar in het voordeel van de performance-getunede distro.

  • Bazzite: Fedora-gebaseerd, SteamOS-achtige ervaring en Game Mode; goede instap voor wie de Steam Deck-flow op desktop wil.
  • CachyOS: Arch-gebaseerd en performance-getuned; voor wie wil tweaken en de kernel/scheduler-instellingen niet schuwt.
  • Ubuntu: brede softwaresteun, maar liep in bovenstaande test achter op de twee gaming-gerichte distro's.

Wanneer moet je overstappen?

Wel overwegen als:

  • Je bibliotheek overwegend Platinum/Gold-titels op ProtonDB bevat.
  • Je vooral op een AMD-kaart speelt, waar de prestatiekloof met Windows klein is.
  • Je geen VR of games met kernel-anticheat zoals Valorant of Fortnite BR speelt.
  • Je een Steam Deck hebt en dezelfde ervaring op desktop wil.

Blijf op Windows als:

  • Je een NVIDIA-kaart hebt en de laatste procenten performance wil.
  • Je VR-gaming doet (SteamVR op Linux is minder volwassen).
  • Je games speelt waarvan de uitgever Linux-support expliciet weigert.
  • Je niet af en toe een terminal wil opstarten om een probleem op te lossen.

Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen

Is Linux sneller dan Windows voor gaming?
Het hangt sterk af van je GPU-merk. Een test van PC Games Hardware, gerapporteerd door TechSpot in januari 2026 over 10 GPU's en 10 games, zag op AMD-kaarten Linux gelijk lopen met Windows of het zelfs 1-5% verslaan in sommige titels, terwijl Windows op NVIDIA-kaarten doorgaans 15-20% sneller bleek. Er is dus geen algemeen antwoord — het verschilt per GPU-merk en per game.
Werkt elke Windows-game op Linux via Proton?
Nee, maar een groot deel wel. Boiling Steam's analyse van ProtonDB-data (oktober 2025) laat zien dat ongeveer 60% van de geteste games "Platinum" scoort (werkt perfect, out of the box), 7% "Gold" (kleine tweak nodig), 23% "Silver" (speelbaar met problemen), en samen zo'n 10% "Bronze" of "Borked" (nauwelijks tot niet werkend). Check ProtonDB.com per titel voor je overstapt.
Wat is Proton?
Valve's compatibiliteitslaag om Windows-games op Linux te draaien, gebaseerd op WINE en aangevuld met vertaallagen die DirectX-aanroepen omzetten naar Vulkan. Volledig open source en ingebouwd in Steam; je activeert het met één vinkje per game in de Steam-instellingen.
Hoeveel Steam-gebruikers spelen op Linux?
3,90% volgens de Steam Hardware Survey van augustus 2026, tegenover 93,95% Windows en 2,14% macOS. SteamOS Holo — het besturingssysteem van de Steam Deck — is met 0,82% de grootste Linux-variant binnen die groep, wat aangeeft dat een flink deel van de Linux-spelers via de Deck instapt, niet via een losse desktop-installatie.
Blokkeert anti-cheat Linux altijd?
Niet per definitie. Easy Anti-Cheat ondersteunt Linux en Proton al sinds september 2021, maar een uitgever moet dat zelf per game aanzetten. Areweanticheatyet.com, dat 1.167 games volgt, telde eind september 2026 196 games als "supported" en 276 als "running" op Linux, tegenover 640 als "broken" en 53 expliciet "denied" door de uitgever. Het is dus vaker een bedrijfskeuze dan een technische onmogelijkheid: Psyonix kondigde in februari 2026 aan dat Rocket League Easy Anti-Cheat krijgt zónder de Proton-ondersteuning te breken.
Welke Linux-distro is geschikt voor gamen?
Bazzite (Fedora-gebaseerd, SteamOS-achtige ervaring) is een populaire instapkeuze; CachyOS (Arch-gebaseerd, performance-getuned) mikt op wie wil tweaken. In een Phoronix-test op een Razer Blade 18 met een RTX 5090 won CachyOS 52% van de benchmarks tegenover 38% voor Windows 11 en 10% voor gewone Ubuntu — een teken dat de distro er wel degelijk toe doet, niet alleen "Linux vs Windows" in het algemeen.
Kan ik met Steam Deck-saves gewoon verder op desktop-Linux?
Ja, als je Bazzite of een andere SteamOS-achtige distro gebruikt: cloud-saves en Proton-versies lopen grotendeels gelijk met de Steam Deck, omdat beide op dezelfde Proton-compatibiliteitslaag draaien. Windows heeft die parallel niet.
Wanneer moet ik overstappen naar Linux voor gaming?
Als je bibliotheek overwegend uit Platinum/Gold-titels op ProtonDB bestaat, je geen VR of games met kernel-anticheat zoals Valorant speelt, en je de af-en-toe-terminal-sessie bij een probleem niet erg vindt. Twijfel je over specifieke games, controleer dan eerst ProtonDB en areweanticheatyet.com voor je overstapt.

Bronnen

Seppe Breyne Oprichter & hoofdredacteur

Oprichter van Hardwired. Volgt de internationale hardwarepers en vertaalt die naar advies voor de Belgische en Nederlandse markt; cijfers komen uit de gelinkte bronnen, niet uit een eigen lab. Laatst bijgewerkt op .

Over Hardwired Redactiebeleid Onze werkwijze

Lees ook

PC-build Linux gaming-build Hardware-gids voor Bazzite/CachyOS Koopgids Beste GPU per budget AMD en NVIDIA vergeleken
Nieuwsbrief

Linux-build gepland?

Bekijk onze hardware-gids voor een Bazzite- of CachyOS-build.

Linux-build
Gratis · geen spam · uitschrijven met één klik