Snel antwoord
Hoeveel koelpasta moet ik op mijn CPU doen?
Eén erwtgrote klodder (ca. 5-6 mm diameter) in het midden van de IHS. De druk van je koeler verdeelt de pasta automatisch tot een laag van ~0,05-0,1 mm — precies wat je wilt. Niet uitsmeren, niet een streep of kruis tekenen. Gebruik non-conductieve pasta als Thermal Grizzly Kryonaut, Arctic MX-6 of Noctua NT-H2.
5–6 mm
Erwt-grootte
0,05–0,1 mm
Ideale laagdikte
Elke 2–3 jaar
Vervanging
8–12 W/mK
Thermal geleiding
Bronnen: Gamers Nexus thermal-paste comparison, Der8auer laagdikte-analyse
- Eén erwt in het middenVoor AM5, LGA1700 en LGA1851 is een erwt (5-6 mm) centraal de veiligste en meest reproduceerbare methode.
- Niet uitsmeren met kaartModerne koelers zijn zó vlak dat de druk de pasta perfect verdeelt. Handmatig uitsmeren veroorzaakt luchtbellen.
- 2-3 jaar houdbaarheidKwaliteitspasta behoudt 95%+ performance voor minstens 2 jaar. Daarna uitdroging meetbaar — vervangen bij >5°C drift.
- Merk matters minder dan methodeTussen Kryonaut, MX-6, NT-H2 en Gelid Extreme zit <2°C verschil. Applicatie is belangrijker dan merkkeuze.
Applicatiemethodes vergeleken
Er zijn grofweg vijf manieren om pasta aan te brengen. Op moderne vlakke CPU\'s is het verschil <1°C, maar consistent en reproduceerbaar is één methode beter.
| Methode | Gemak | Risico luchtbellen | Resultaat | Aanbevolen voor |
|---|---|---|---|---|
| Erwt (dot) | Simpel | Laag | Optimaal | AM5, LGA1700, LGA1851 |
| Lijn (streep) | Simpel | Gemiddeld | Optimaal | AM4 met rechthoekige IHS |
| X (kruis) | Gemiddeld | Gemiddeld | Optimaal | Grote IHS (Threadripper) |
| Uitsmeren (spatel) | Moeilijk | Hoog | Variabel | Alleen bij delidding |
| 5 dots | Gemiddeld | Laag | Optimaal | Threadripper, HEDT |
Welke koelpasta kiezen?
Het marktverschil tussen een €6 tube Arctic MX-4 en €15 tube Thermal Grizzly Kryonaut is in realiteit <2°C. Maar er zijn wél categorieën die echt uitmaken:
- Mainstream non-conductieve (8-12 W/mK) — MX-6, Kryonaut, NT-H2, Gelid Extreme. 90% van alle gebruikers. Veilig, stabiel, 2-3 jaar levensduur.
- High-end non-conductieve (13-15 W/mK) — Kryonaut Extreme, Phobya NanoGrease Extreme. Alleen zinvol bij OC of delidded CPU\'s.
- Liquid metal (70+ W/mK) — Conductonaut, Liquid Ultra. 3-6°C winst maar elektrisch geleidend. Vraagt isolatie van pcb en SMD. Overkill voor 99% van de gebruikers.
- Thermal pads — PTM7950 phase-change pad. Hype in 2024-25. Geeft vergelijkbare prestaties met Kryonaut en gaat 5-7 jaar mee zonder uitdrogen.
Hoe lang gaat koelpasta mee?
Goede pasta houdt 2-3 jaar zijn prestaties op 95%+ niveau. Tekenen dat het tijd is om te vervangen:
- CPU-temp stijgt geleidelijk 5-8°C hoger dan oorspronkelijk onder dezelfde load.
- Bij demontage zie je uitgedroogde, kruimige pasta i.p.v. een zalfachtige consistentie.
- Hotspots: één gedeelte van de IHS is duidelijk heter dan de rest.
PTM7950 pads en kwaliteitspasta zoals Arctic MX-6 halen 5 jaar eenvoudig bij gematigd gebruik. Goedkope "witte" koelpasta van generieke koelers droogt in 12-18 maanden uit.
Veelgemaakte fouten
Wat je moet vermijden
- Te veel pasta (>0,3 mm laag) — isolator-effect
- Uitsmeren met plastic kaart — luchtbellen binnen
- Vingerprint op het contactoppervlak
- Pasta bijvullen i.p.v. volledig vernieuwen
- Liquid metal op een alu-koeler — corrosie
Wat je wel doet
- IHS grondig schoonmaken (isopropyl 90%+)
- Erwt in het midden, niet overlay-smeren
- Koeler rechtstandig laten zakken met gelijkmatige druk
- Montageschroeven kruiselings in 2-3 rondes aantrekken
- Na installatie bij hoge load temperaturen checken met HWiNFO
Stap-voor-stap installatie
- Schakel de pc uit en ontkoppel de voeding van het stopcontact.
- Demonteer voorzichtig de bestaande koeler. Draai de schroeven kruiselings los.
- Reinig de IHS en de koelerbodem met isopropyl 90%+ en een microvezeldoekje.
- Breng een erwt (~5 mm) pasta centraal op de IHS aan.
- Plaats de koeler recht en horizontaal op de CPU. Niet schuiven.
- Draai de montageschroeven kruiselings aan in 2-3 rondes, tot elke schroef strak vast zit.
- Boot Windows, draai Prime95 Small FFT of Cinebench R23 10 min, monitor temperaturen met HWiNFO.
Veelgestelde vragen
Wat is de beste koelpasta voor een Ryzen 7800X3D?
Thermal Grizzly Kryonaut of Arctic MX-6 zijn de no-nonsense keuzes. Liquid metal (Conductonaut) geeft 3-5°C lager maar is elektrisch geleidend en risicovoller — voor X3D CPU's met hun afgedekte IHS is het overkill.
Kan ik te veel koelpasta op de CPU doen?
Ja. Te veel pasta werkt als isolator, niet als geleider. Pasta is een compromis — je wilt alleen de microscopische gaatjes tussen IHS en koeler vullen. Een laag dikker dan 0,3 mm geeft slechtere thermals dan een juiste dunne laag.
Moet ik pasta van stock-koelers vervangen?
Meestal niet de eerste 2-3 jaar. De stock-pasta van een AMD Wraith Stealth of Intel Laminar is redelijk (15-20 W/mK-klasse) en volledig gedimensioneerd voor die koelers. Bij aftermarket-koelers (Noctua, BeQuiet, Arctic) is de meegeleverde pasta zelfs vaak beter dan losse budget-pasta.
Hoe weet ik dat ik te weinig pasta gebruikt heb?
Symptoom: hotspots en throttling onder load — Ryzen X3D die over 80°C gaat bij een all-core workload, of Intel die meteen naar TJmax klimt. Demonteer en kijk naar het spread-patroon — het hoort de hele CPU-oppervlakte te bedekken (evt. met smalle rand onbedekt).
Is de "erwt"-methode beter dan de "X"-methode?
Verschil in realiteit: <1°C op moderne CPU's. De erwt-methode is iets meer voorspelbaar omdat je sneller te veel pasta smeert met een X. Voor AM5 met zijn rechthoekige IHS werken beide; voor Ryzen Threadripper en de grotere HEDT-CPU's raden we meerdere dots aan.