HDMI 2.1 vs DisplayPort 2.1: welke kiezen in 2026?

• DP 2.1 UHBR20: 80 Gbit/sTegenover 48 Gbit/s voor HDMI 2.1 — 67% meer bandbreedte volgens de specs op Wikipedia.
• Nieuw: HDMI 2.2, 96 Gbit/sUitgebracht door het HDMI Forum op 25 juni 2025, met een nieuwe “Ultra96”-kabel. Nog amper hardware mee uitgerust in 2026.
• RTX 5090: beide aan boordDisplayPort 2.1b UHBR20 én HDMI 2.1b, volgens NVIDIA’s eigen specificatiepagina.
• Consoles kennen geen DisplayPortPS5 en Xbox hebben alleen HDMI. Voor pc-monitors blijft DisplayPort de bandbreedte-koning tot HDMI 2.2 wijdverspreid raakt.

Bandbreedte: de tabel die het verschil maakt

Bandbreedte bepaalt hoeveel pixels, kleurdiepte en refresh rate een kabel zonder compressie aankan. Wikipedia's overzicht van DisplayPort geeft de exacte cijfers voor de UHBR-modi die sinds DisplayPort 2.0/2.1 bestaan: UHBR10 (4×10 Gbit/s = 40 Gbit/s bruto, 38,7 Gbit/s bruikbaar), UHBR13.5 (54 Gbit/s bruto, 52,2 Gbit/s bruikbaar) en UHBR20 (80 Gbit/s bruto, 77,4 Gbit/s bruikbaar dankzij 128b/132b-encodering). Wikipedia's HDMI-artikel bevestigt dat HDMI 2.1 een maximum van 48 Gbit/s haalt over vier Fixed Rate Link-kanalen.

DisplayPort 2.1 UHBR20 haalt dus 67% meer bruikbare bandbreedte dan HDMI 2.1 (77,4 tegenover 42,6 Gbit/s). Volgens dezelfde DisplayPort-specificaties is dat genoeg voor twee 4K-schermen op 144 Hz zonder compressie, of één op 480 Hz met DSC. Waar DSC voor staat en waarom het geen probleem is, lees je verderop.

Nieuw: HDMI 2.2 met 96 Gbit/s

Op 25 juni 2025 bracht het HDMI Forum versie 2.2 van de HDMI-specificatie uit, met een verdubbeling van de bandbreedte naar 96 Gbit/s. Dat maakt volgens het persbericht onder meer 4K op 240 Hz in volledige 4:4:4-kleurdiepte zonder compressie mogelijk, en resoluties tot 12K op 120 Hz of 16K op 60 Hz. De hogere snelheid vereist een nieuwe "Ultra96 HDMI"-kabel; bestaande Ultra High Speed-kabels (tot 48 Gbit/s) blijven gewoon werken voor HDMI 2.1-apparaten.

Voor 2026 is dit vooral toekomstmuziek. Er zijn nog amper monitors, tv's, GPU's of kabels met HDMI 2.2 op de markt; de RTX 5090 gebruikt bijvoorbeeld nog HDMI 2.1b (zie verderop). Onthoud vooral dat "HDMI 2.1" straks niet meer automatisch de nieuwste HDMI-standaard is — check bij een toekomstige aankoop expliciet welke versie een product ondersteunt.

Features naast bandbreedte

Bandbreedte is niet het enige verschil. HDMI heeft eARC voor audio-terugkoppeling naar een soundbar of AV-receiver — geïntroduceerd met HDMI 2.1 in 2017, met tot 37 Mbps voor ongecomprimeerde surround-audio zoals Dolby TrueHD en Dolby Atmos — iets wat DisplayPort niet biedt. DisplayPort heeft op zijn beurt Multi-Stream Transport (MST), waarmee je meerdere monitors via één kabel in serie kunt schakelen ("daisy-chainen"), en werkt native binnen USB-C via DisplayPort Alt Mode, dat een deel van de datalijnen in de USB-C-kabel reserveert voor het DisplayPort-signaal zonder de USB-datalijnen of stroomvoorziening te blokkeren. Beide standaarden ondersteunen Display Stream Compression (DSC): een VESA-gecertificeerde compressie tot 3:1 die onder ISO/IEC 29170 als visueel lossless geldt, en die toelaat om resoluties en refresh rates te halen die de rauwe bandbreedte niet aankan. Voor zowel HDMI 2.1 als DisplayPort 2.1 geldt: zonder DSC ben je beperkt tot wat de tabel hierboven aan bruikbare bandbreedte toelaat; mét DSC gaat er wat extra hoofdruimte bij, ten koste van een (voor de meeste content onzichtbare) compressiestap.

Wat heeft jouw GPU eigenlijk aan boord?

Het label "HDMI 2.1" of "DisplayPort 2.1" op de doos garandeert niet automatisch de volle bandbreedte. Volgens NVIDIA's eigen specificatiepagina heeft de RTX 5090 bijvoorbeeld drie DisplayPort 2.1b-uitgangen met UHBR20 (tot 4K op 480 Hz of 8K (7.680×4.320) op 165 Hz met DSC) én één HDMI 2.1b-uitgang (tot 4K op 480 Hz of 8K op 120 Hz met DSC, plus VRR en HDR). Check bij elke nieuwe GPU of monitor expliciet de UHBR-snelheid of FRL-snelheid in de specificaties, niet enkel het versienummer.

Welke kies je in de praktijk?

• Pc + gaming monitor (4K 240Hz OLED): DisplayPort 2.1 UHBR20, voor de meeste headroom zonder compressie.
• Pc + budget 1440p 240Hz-scherm: HDMI 2.1 of DisplayPort 1.4 werken hier allebei probleemloos — het bandbreedteverschil speelt pas boven 4K 144Hz echt mee.
• Gaming-pc + tv: HDMI 2.1 — tv's hebben geen DisplayPort-ingang.
• Console (PS5, Xbox Series X): HDMI 2.1, de enige beschikbare optie.
• Thuisbioscoop met soundbar/AV-receiver: HDMI met eARC voor de audioterugkoppeling.
• Meerdere monitors via één kabel: DisplayPort met MST.
• Laptop-dock via USB-C: DisplayPort Alt Mode, meestal automatisch.

Vuistregel: DisplayPort voor pc-monitors, HDMI voor alles wat met een tv, console of AV-receiver te maken heeft. Wil je zeker zijn van de volle refresh rate zonder DSC, reken dan zelf na met de bandbreedtetabel hierboven en de resolutie/refresh-combinatie die je wil.

Denkfouten die geld kosten

• "HDMI is altijd trager dan DisplayPort." Tot en met 4K op 120 Hz doen beide exact hetzelfde; het verschil wordt pas relevant boven die grens, en HDMI 2.2 haalt HDMI zelfs weer voorbij DisplayPort 2.1 UHBR20 — al is die hardware in 2026 nog schaars.
• "Elke HDMI 2.1-kabel haalt 48 Gbit/s." Alleen kabels met het officiële "Ultra High Speed HDMI"-label zijn daarop gecertificeerd; andere kabels vallen terug naar een lagere snelheid zonder dat je dat meteen merkt.
• "VRR werkt alleen via DisplayPort." HDMI heeft een eigen VRR-implementatie en consoles gebruiken uitsluitend die. Zie G-Sync vs FreeSync voor hoe dat met adaptive sync samenhangt.
• Een DisplayPort-naar-HDMI-adapter gebruiken en de volle featureset verwachten. VRR en hoge refresh rates overleven een conversie niet altijd; gebruik waar mogelijk de native poort.

Bronnen

• Wikipedia: HDMI (bandbreedte HDMI 2.1, DSC)
• Wikipedia: DisplayPort (UHBR10/13.5/20-cijfers)
• HDMI Forum: persbericht HDMI 2.2 (25 juni 2025)
• NVIDIA: RTX 5090-specificaties (DisplayPort 2.1b/HDMI 2.1b-uitgangen)
• Wikipedia: Display Stream Compression
• Wikipedia: (e)ARC
• Wikipedia: USB-C (DisplayPort Alt Mode)
• Wikipedia: 8K-resolutie
• Hardwired: G-Sync vs FreeSync
• Hardwired: beste OLED gaming monitor
• Hardwired: 1080p vs 1440p vs 4K