Wat is TDP? Thermal Design Power uitgelegd

• TDP is een koeler-spec, geen verbruikHet beschrijft de warmte die een koeler moet kunnen afvoeren, niet het stroomverbruik op elk moment.
• AMD: PPT is het echte cijferOp AM5 hoort bij 170 W TDP een PPT van 230 W — ongeveer 35% hoger, bevestigd door AMD zelf.
• Intel: PL2 kan 2× de TDP zijnEen Core i9-14900K heeft een Processor Base Power van 125 W maar een Maximum Turbo Power van 253 W, official Intel-cijfers.
• GPU-TBP is wél betrouwbaarNVIDIA en AMD geven het kaartvermogen rechtstreeks op, dicht bij het werkelijke piekverbruik.

Wat TDP precies betekent

TDP staat voor Thermal Design Power. Het getal beschrijft hoeveel warmte een koeler minimaal moet kunnen afvoeren, uitgedrukt in watt — een ontwerpspecificatie voor koelers, geen meting van wat de chip op elk moment daadwerkelijk verbruikt. Gamers Nexus vat het in zijn diepgaande uitleg over AMD's TDP kernachtig samen: TDP is een getal dat de fabrikant kiest voor de koeling die nodig is, niet een berekening van het echte stroomverbruik.

Het probleem is dat elke fabrikant het begrip anders invult, waardoor cijfers van verschillende merken niet zomaar vergelijkbaar zijn:

• AMD gebruikt TDP als een gemiddelde ontwerpwaarde; het werkelijke piekvermogen heet PPT.
• Intel noemt zijn basiswaarde tegenwoordig Processor Base Power (voorheen ook TDP genoemd); het piekvermogen heet Maximum Turbo Power (PL2).
• GPU's van NVIDIA en AMD gebruiken TBP (Total Board Power): het vermogen van de hele kaart, een cijfer dat dichter bij het echte verbruik ligt dan CPU-TDP.

AMD: TDP versus PPT

Bij AMD-processoren ligt het werkelijke piekvermogen structureel hoger dan de TDP op de doos. Voor het AM5-platform bevestigde AMD bij de lancering van de Ryzen 7000-serie dat de nieuwe 170 W-TDP-klasse gepaard gaat met een PPT (Package Power Tracking) van 230 W — zo'n 35% hoger, gemeld door TweakTown en bevestigd op Wikipedia's Ryzen-overzicht. De Ryzen 7 9800X3D, AMD's populairste gaming-CPU, heeft volgens de specificaties die destijds uitlekten en later bevestigd werden een TDP van 120 W, hetzelfde niveau als zijn voorganger.

De andere twee AM5-klassen (65 W en 105 W) volgen dezelfde verhouding van ongeveer 1,35× TDP, al publiceert AMD niet voor elke klasse een even expliciet PPT-cijfer als voor de 170 W-lijn. Koel je op basis van de TDP-sticker in plaats van de PPT, dan onderschat je dus systematisch het vermogen dat je koeler tijdens boost moet kunnen afvoeren.

Intel: Processor Base Power, PL1 en PL2

Intel noemt zijn ontwerpwaarde tegenwoordig Processor Base Power (PBP) in plaats van TDP, met daarnaast een Maximum Turbo Power (PL2) voor het piekvermogen. Beide staan gewoon op de officiële specificatiepagina's. Twee voorbeelden:

Het verschil met AMD zit hem in wat de standaardinstelling doet. Sinds de 12e generatie zet Intel op de meeste K-processors PL1 gelijk aan PL2 als fabrieksinstelling, zoals Puget Systems documenteert in hun analyse van 14e-generatie-CPU's. Concreet betekent dit dat een 14900K op veel moederborden standaard onbeperkt naar 253 W mag klimmen, in plaats van na het "Tau"-tijdsvenster (doorgaans 56 seconden) terug te vallen naar de 125 W van PL1. Wie zijn koeler op 125 W dimensioneert, koelt dus voor een situatie die op de meeste borden nooit optreedt.

GPU: TBP is wél een betrouwbaar cijfer

Voor videokaarten hanteren NVIDIA en AMD een cijfer dat dichter bij de werkelijkheid ligt: Total Board Power (soms Total Graphics Power genoemd), het vermogen van de volledige kaart inclusief geheugen en spanningsregeling, niet enkel de GPU-chip. NVIDIA publiceert dit rechtstreeks op zijn productpagina's: de RTX 5080 heeft een TGP van 360 W, met een aanbevolen systeemvoeding van 850 W. Anders dan bij CPU-TDP is er bij GPU's geen apart "boost"-cijfer dat het kaartvermogen fors overschrijdt — het opgegeven TBP ligt al dicht bij wat je onder volle belasting op de meter ziet.

Koeler kiezen op basis van TDP

Omdat het echte piekverbruik boven de TDP-sticker ligt — vooral bij Intel — is het verstandig om bij koelerkeuze een marge aan te houden. Onze eigen vuistregel, geen fabrieksnorm: reken op minstens 1,3 tot 1,5 keer de TDP-sticker aan koelvermogen, zodat je koeler ook een langdurige piek aankan zonder dat de CPU moet throttlen. Bij een Core i9 of Core Ultra 9 is dat sowieso minder relevant dan de daadwerkelijke PL2-waarde volgen, want die is al bekend en veel hoger dan de PBP. Concrete koelers per budget en CPU-klasse staan in beste CPU-luchtkoelers.

Kun je TDP zelf aanpassen?

Ja: vermogenslimieten zijn instellingen, geen vaste hardware-eigenschap. Zowel AMD als Intel laat je het vermogensbudget van je CPU verhogen of verlagen via BIOS of software. Vooral verlágen is vaak interessant, omdat de laatste procenten prestatie onevenredig veel stroom en warmte kosten:

• AMD Eco Mode: één instelling in Ryzen Master of het BIOS zet je CPU op een lager TDP-profiel — handig voor compacte of stille builds.
• Intel PL1/PL2 handmatig instellen: in het BIOS bepaal je zelf de langdurige en korte vermogenslimiet, in plaats van de fabrieksinstelling waarbij veel borden PL1 gelijkzetten aan PL2.
• Undervolten: verlaagt de spanning per frequentiepunt in plaats van het vermogensbudget, vaak met lagere temperaturen zonder merkbaar prestatieverlies. Uitgelegd in undervolten.

Loopt je CPU nu al tegen zijn temperatuurlimiet aan? Begin dan bij CPU te warm: oorzaken en oplossingen voor je aan vermogenslimieten sleutelt.

Bij laptops en compacte systemen bestaat er nog een andere vorm van instelbaar vermogen: configurable TDP (cTDP). Intel documenteert dat systeembouwers, afhankelijk van de koeling in het chassis, dezelfde chip op een hogere ("cTDP-up") of lagere ("cTDP-down") frequentie en vermogen mogen configureren. Dat verklaart waarom twee laptops met exact dezelfde CPU soms compleet anders presteren.

TDP en je voeding: reken met piek, niet met sticker

Voor je voeding telt niet de TDP, maar het werkelijke piekvermogen van CPU én GPU samen. Tel daarom de PPT (AMD) of PL2 (Intel) van je CPU op bij de TBP van je GPU — bijvoorbeeld de 360 W van een RTX 5080 — en neem daar marge bovenop in plaats van krap te rekenen met stickerwaarden. Hoe je dat concreet uitrekent per systeemklasse staat in hoeveel watt voeding heb je nodig; kant-en-klare aanbevelingen in onze voeding-koopgids.

Bronnen

• Intel ARK: Core i9-14900K — specificaties
• Intel ARK: Core Ultra 9 285K — specificaties
• Intel: Configurable TDP-up/down uitgelegd
• Puget Systems: Power Draw and Cooling — 14th Gen Intel Core
• Gamers Nexus: AMD Ryzen TDP Explained
• Wikipedia: Ryzen (AM5 TDP/PPT-klassen)
• TweakTown: AMD corrigeert Ryzen 7000 TDP/PPT-cijfers
• TechPowerUp: Ryzen 7 9800X3D — 120 W TDP
• NVIDIA: GeForce RTX 5080 — specificaties (TGP, PSU)